1. Ana Sayfa
  2. Gündem
  3. Dinozorlar Nasıl Yok Oldu? Karadeliklerden Gelen Enerji Kaynağı

Dinozorlar Nasıl Yok Oldu? Karadeliklerden Gelen Enerji Kaynağı

5d78e6c355427f1410855b8f

İnsanların hiçbir zaman canlı gözle görmemiş olduğu bir varlık, dinozor. Kimi zaman filmlerde izledik, kimi zaman çizgi romanlarda gördük. Üzerimizde heyecan uyandıran bu canlıların yeryüzünde yaşamış oldukları bir gerçek, bu durumda nasıl yok oldular? Dinozorların yeryüzünden silinmemiş olması durumunda nasıl bir senaryoyla karşılaşırdık?

1Dinozorları Kısaca Tanıyalım


Dinozorların yaşadıkları süreç mezozoik döneme tekabül ediyor. İsminin anlamı ise namına yakışır, “korkunç kertenkele”. Geçmişimizde dinozorları inceleyen bilim insanları onları bir çeşit kertenkele sanıyorlarmış. Dinozorlar geniş bir sürüngen hayvanlar gruplamasına mensuptur.  Mezoterm (soğukkanlı ve sıcakkanlı özellikleri bünyesinde barındıran) canlılardır.

2Fikir Ayrılıkları Kavgaya Dönüşmüştü


Paleontoloji bilimi üzerine Kuzey Amerika’da sahalara çıkan iki emektar, Othniel Charles Marsh ve Edward Drinker Cope. Önceleri direkt saha çalışmaları yapmaktaydılar. Ardından ofislerinde sahada çıkarılan fosilleri incelemeyi prensip edinen bir çalışma yürüttüler. Bu sırada ikili arasındaki motive edici sayılabilecek rekabet fikir ayrılıkları neticesinde kavgaya dönüştü. Öyle ki 1890 yıllarında gazete başlıklarında bile yerlerini aldılar. Bu iki ekolün kavgasının bilim tarihine geçtiğini biliyor muydunuz? Kemik Savaşları (Bone Wars) diye isimlendirilen bu bilimsel tartışma kamuoyunu ikiye bölmüştür.

3Dinozorların Yaşayan Mirasları


Heyecan uyandıran bir evrimsel bilgidir ki, hatırı sayılır bilimsel çalışmada kuşların dinozorların günümüz çocukları olabileceği ifade edilir. Archaeopteryx lithographica isimli ilk kuş diye isimlendirilen fosilin bulunması tartışmalar yaratmıştır. Bunun üzerine Çin’de bazı tüylere sahip olduğu düşünülen dinozor fosilleri bulunmuştur. Genetik araştırmalar neticesinde de kuşlarla torun ilişkisi kurulabilecek benzerlik saptanmıştır. Bu akrabalık ilişkisi özetle anlattığımız bu deniz derya çalışmalar sonucu artık netleşmiş bulunmaktadır.

4Teoriler Birbirini Kovaladı


Geçmişten günümüze bu heyecan verici yaratıkların nasıl yok olduğuna dair değerlendirilmiş çokça fikir bulunmaktadır. Uzun süre açıklanama bulunamamış bu durumla ilgili örnek verebileceğimiz teorilerde yanardağ patlamaları ve dünyanın görüp geçirdiği sert iklim değişiklikleri var. En güncel yaklaşım, gök taşı (asteroid) teorisidir. Bu yaklaşıma göre yeryüzüne çarmış olan bu gök taşı yok oluşu tetikledi.

5İridyum Fark Edildi


1970 yıllarında Luis Alvarez isimli fizikçi İtalya’nın Gubbio şehrinde fark etti. Bunun nadir bir element olması (dünya kabuğunda olduğu söylenen oran milyonda 0.3) dolayısıyla arkası arandı. Dinozorların yol olma bölgesinde ise normalden 20 kat daha fazla olduğu tespit edildi. Şu bilgiyi de vermek gerekir ki bugün güneş sistemimizde ciddi sayıda gök taşında iridyum mevcuttur. Bu bilgiler harmanlandığında bu teori yaygın benimsenen bir yaklaşım halini almıştır.

6Çarpışmanın Detayları


Gök taşının ağırlığına, sıkı durun, 1 katrilyon ton deniyor. Çapı ise 10 km olarak geçiyor. Bu kocaman gök taşının Meksika, Yucatan yarımadası konumuna çarpmış olduğu düşünülüyor. Bu son bahsettiğimiz gök taşı teorisinde kafa karıştıran bir detay mevcut, bunu da öğrenmeden geçmeyelim. Dünyanın alanına nazaran küçük kalan bir gök taşı mevzubahis. Bu gök taşının getirdiği iridyum maddesi nasıl oldu da K-T stratigrafik sınırı süresince istikrarlı bir dağılım sağlamıştır? Bu kafa karıştıran soruya rağmen bile gök taşı teorisi en yaygın kabul görülen açıklamadır.

7Yok Oluştan Sıyrılanlar


Bu bahsettiğimiz gibi toplu yok oluşlarda araştırmalar gösteriyor ki ufak türler es geçilebiliyor. Vücut büyüklüğü bu araştırmalarda önemli bir kriter arz ediyor. Mesela memeliler ve sürüngenlerin hala varlığını sürdürdüğü bir dünyada yaşıyor, kuşların dinozor torunu olabileceklerinden bahsediyoruz. Bunun yanındaysa dinozorların üstesinden gelememiş olduğu bir sürece tanık oluyoruz.

Yorum Yap